Journalistieke elementen

De journalistieke elementen die de lezer in de krant en op de website tegenkomt, van kop tot voetnoot. In de krant en op de site wordt het nieuws gepresenteerd in vaste vormen, die voor de redacteuren herkenbaar en functioneel zijn. Een verticaal opgemaakt stukje met in de eerste zin een nieuw feit, is een nieuwsbericht. Een horizontaal opgemaakt artikel hoeft niet meteen met het nieuws te beginnen. Dit kan een achtergrondartikel zijn waarin dieper op een nieuwsfeit wordt ingegaan, of een reportage waarbij de verslaggever ooggetuige is. De redactie volgt vaste regels bij de presentatie van het nieuws en dit zijn de elementen die telkens terugkeren.

Citaten in koppen

Citaten in koppen worden weergegeven tussen enkele aanhalingstekens (‘enkel Engels’).
Zulke citaten dienen zo letterlijk mogelijk te zijn.
Dat is niet altijd mogelijk. Boven interviews staat in de regel een lange kop die zich leent voor het zo letterlijk mogelijk citeren van de spreker. Maar interviews worden vaak voorin de krant aangekeild met een nieuwsbericht, waar maar een korte kop boven past.
Het komt dan ook geregeld voor dat de uitspraak in een kop boven zo’n bericht niet letterlijk terugkeert in de tekst van een bericht of interview.

Hoerenjong

Krantenjargon. In vaktaal van typografen: een enkel woord bovenaan een nieuwe kolom. Eufemistisch ook boerenjongen of weesmeisje. Een hoerenjong oogt niet mooi en dient weggewerkt te worden.

Fotobijschrift

Alle foto's dienen een bijschrift te krijgen, ook foto's afgedrukt op 1 kolom. Een fotobijschrift bestaat uit twee delen, de feitelijke informatie over de foto en de toeschrijving aan de fotograaf, de zogenoemde credit.
Wat betreft de feitelijke informatie dienen regels in acht te worden genomen. Over het algemeen gelden ook hier het wie, wat, waar, wanneer en waarom van de journalistiek.

Kaarten en graphics

Sommige informatie laat zich beter presenteren in de vorm van kaarten, schema’s, grafieken of tabellen dan in tekst. Het maken van kaarten en (info)graphics is werk voor gespecialiseerde redacteuren in nauw overleg met de redactie. Als basis voor onze kaartjes gebruiken wij bestaande landkaarten, stadsplattegronden, digitale kaartbestanden, internet, materiaal van persbureaus, zoals Reuters Graphics, en soms zelfs ter plekke gemaakte foto's en schetsen. De informatie komt van auteurs, deelredacties, correspondenten, freelancers, persbureaus enzovoorts.

Streamer

Krantenjargon. Een streamer is een zeer korte tekst van twee of drie regels die ‘los’ in de kolommen wordt gezet in een groter letterkorps. Met een streamer kan extra aandacht worden gevestigd op inhoud en strekking van het artikel, en wordt de presentatie verlevendigd. Een streamer moet de lezer ertoe verleiden onmiddellijk het stuk te lezen.

Overlees

Krantenjargon. Een artikel eindigt soms op een andere pagina dan het begint. Hiervoor maakt de vormgever een overlees. De vormgever vult daarbij ook trefwoord en paginanummer in. De redacteur zorgt ervoor dat de breuk in het artikel altijd tussen twee alinea's valt. Overlezen dient te worden vermeden; lezers haken bij zo'n breuk gemakkelijk af.

Alinea

Elke alinea van een nieuwsbericht moet de laatste kunnen zijn, zodat de tekst snel kan worden ingekort of aangepast. Elke alinea moet logisch aansluiten op de vorige. Ten behoeve van de leesbaarheid in de krantenkolommen dienen alinea’s kort te zijn. De alinea's hebben inhoudelijk een afnemende prioriteit. Alinea's bevorderen inzicht en overzicht. De alinea structureert de tekst en is de lezer behulpzaam.

Intro

Krantenjargon. Onder een intro verstaan we een inleidende alinea bij het artikel zelf, in een afwijkend korps. Langere stukken behoeven doorgaans een intro. Het intro moet kort zijn, de lezer moet meteen een indruk krijgen van wat hij mag verwachten. Een intro is niet zozeer bedoeld om het stuk samen te vatten, als wel om te prikkelen tot lezen. Het intro mag niet doubleren met kop of vlag, noch met streamers, fotobijschriften of de eerste zin van het artikel. Bij reportages en interviews moet een intro zo worden gesteld dat intro en artikel los van elkaar kunnen worden gelezen en begrepen.

Vlag, chapeau

Een vlag of chapeau biedt extra informatie boven de kop van een artikel. Een vlag is niet bedoeld om een onbegrijpelijke kop alsnog begrijpelijk te maken. Doublures in kop en vlag dienen te worden voorkomen.

Koppen: algemene regels

Koppen dienen, samen met vlaggen en streamers (zie daar), de lezer de weg te wijzen op een pagina. Ze bevatten pakkende, compacte aanwijzingen over de aard en betekenis van nieuwsberichten, reportages, achtergrondverhalen en dergelijke, en geven bij voorkeur ook een indicatie over de aard van een artikel. Saaie, vage, slecht geformuleerde koppen kunnen dodelijk zijn voor een bericht, hoe boeiend dit ook is opgeschreven.

Inhoud syndiceren