Juridische terminologie

dood door schuld (juridisch)

Betekenis: niet-opzettelijk een ander doden.

tbs, TBS, terbeschikkingstelling, tbr (juridisch)

Correct is: tbs (helemaal onderkast, zonder puntjes). Heette vroeger tbr: terbeschikkingstelling (één woord) van de regering. Een maatregel -- formeel geen straf -- die wordt opgelegd aan een persoon aan wie wegens gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens een misdrijf niet kan worden toegerekend. Ook moet de maatschappelijke veiligheid deze maatregel vereisen. Geldt twee jaar (met mogelijkheid van verlenging). Kan ook in combinatie met een straf worden opgelegd bij gedeeltelijke ontoerekenbaarheid.

grondrecht (juridisch)

Fundamentele mensenrechten, vastgelegd in de grondwet. Ook bindend vastgelegd in het EVRM (Europees verdrag inzake de rechten van de mens) en door de Verenigde Naties in het Internationaal verdrag inzake de burgerlijke en politieke rechten (het zogeheten Bupo-verdrag) en het Internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (Esocul-verdrag). Het eerste gaat over klassieke grondrechten (de overheid moet zich onthouden van ingrepen in de burgerlijke vrijheden) en het tweede over de sociale grondrechten (zorgplicht voor de overheid). Ook onze Grondwet kent dit onderscheid.

jurisprudentie (juridisch)

De twee hoofdbetekenissen: 1. Rechtspraak, de rechtsleer die door de rechterlijke macht wordt gevormd. Heeft precedentwaarde; 2. Verzameling van uitspraken, vaak door deskundigen van commentaar voorzien (geannoteerd). Belangrijkste voorbeeld is de Nederlandse Jurisprudentie (NJ): voornamelijk uitspraken van de Hoge Raad en vooral over burgerlijke en strafzaken. De administratieve rechtspraak heeft een eigen jurisprudentieverzameling: Administratiefrechtelijke Beslissingen (AB). Er zijn ook diverse gespecialiseerde jurisprudentieoverzichten.

moord (juridisch)

Betekenis: iemand opzettelijk én met voorbedachten rade van het leven beroven. Artikel 289 Wetboek van strafrecht; maximumstraf twintig jaar of levenslang. Voorbedachte raad onderscheidt moord van doodslag. ,,Moord met voorbedachten rade'' is dubbelop.

ambtenarengerecht (juridisch)

Vroeger de naam van een apart college voor beslissingen over de rechtspositie van ambtenaren. Is nu ondergebracht bij de gewone rechtbanken. Er is wel een speciale beroepsinstantie: de Centrale raad van beroep in Utrecht.

overmacht (juridisch)

Een strafuitsluitingsgrond; omstandigheid die het begaan van een strafbaar feit in een individueel geval verontschuldigt. Naast fysieke overmacht is ook psychische overmacht mogelijk. Een bijzondere vorm is de noodtoestand: een conflict van botsende plichten waarin gekozen wordt voor wetsovertreding (voorbeeld: euthanasie). In het burgerlijk recht bevrijdt overmacht van het nakomen van een verbintenis en het betalen van schadevergoeding voor de niet-nakoming.

bewindvoerder (juridisch)

Voert het beheer van een onder toezicht geplaatst vermogen, bijvoorbeeld na een surseance (uitstel) van betaling. Dit toezicht gaat minder ver dan curatele.

raadsman, raadsvrouw (juridisch)

Betekenis: advocaat die een verdachte bijstaat in of buiten een rechtszaak.

rechtbank (juridisch)

Voluit: arrondissementsrechtbank. Behandelt burgerlijke en strafzaken en tegenwoordig ook bestuursrechtelijke zaken. Is beroepsinstantie voor vonnissen van kantonrechters. De president van de rechtbank behandelt spoedzaken in kort geding. Als een strafzaak in eerste instantie voor de rechtbank dient, gaat het meestal om een misdrijf. Overtredingen dienen in eerste aanleg meestal voor de kantonrechter. Er zijn negentien rechtbanken. Appèl in burgerlijke en strafzaken dient bij een gerechtshof, in het bestuursrecht bij de Raad van State of de Centrale Raad van Beroep.

Inhoud syndiceren